Nowe wytyczne dotyczące bezpiecznego snu niemowląt AAP | 2016

Amerykańska Akademia Pediatrii ponownie wystosowała wytyczne dotyczące snu dzieci i zapobiegania SIDS ¹.

Zapewnie pamiętacie mój wpis ² na ten temat. Wytyczne AAP zmieniły się może nie znacząco, ale jednak zauważam postęp.

Z zaleceń wynika, że w USA, co roku umiera 3500 dzieci w związku ze snem. Obejmuje to SIDS, zgony o niejasnym podłożu, śmierć związaną z brakiem dopływu powietrza i uduszeniem (tutaj muszę dwa słowa – suffocation oznacza uduszenie na skutek np. wpadnięcia twarzą w poduszkę i braku dostępu do tlenu, a strangulation – uduszenie na skutek np. zaciśnięcia się czegoś na szyi).

AAP przekonuje, że najbezpieczniejsza pozycja do spania dziecka to pozycja na plecach i tak powinno spać małe dziecko, zawsze odkładane do tej pozycji przez rodzica.  Nie na boczku, tylko na płasko na pleckach aż do 1 roku życia. Dodatkowo spanie na boczku jest uznane za podnoszące ryzyko SIDS. Eksperci zalecają spanie na pleckach nawet dzieciom z refluksem żołądkowo-przełykowym. Zalecenie to obejmuje także wcześniaki. Także po kontakcie skóra do skóry, po porodzie, dziecko zaleca się odkładać na plecki do snu. [edit: ponieważ temat refluksu wzbudza wiele kontrowersji w kwestii ułożenia dziecka, to pamiętajcie że wytyczne to nie zalecenia lekarskie i trzeba je traktować globalnie a do dziecka podchodzić indywidualnie.]

Kiedy dziecko już potrafi samo przekręcić się na boczek można mu pozwolić spać w tej pozycji o ile nie ma wokół niego niepotrzebnego posłania, które może sprawić, że maluch się udusi.

AAP zaleca żeby kłaść dziecko na sztywnej, twardej powierzchni bezpiecznego materaca. Oprócz prześcieradła, które dobrze i płasko jest położone na łóżku, w samym łóżeczku nie powinno być wg zaleceń żadnych innych przedmiotów. Ani poduszek, ani kocyków, ani ochraniaczy, ani zabawek.

W stanach istnieją standardy bezpieczeństwa dla dostawek do łóżek dla dzieci. Nie ma jednak jednoznacznych badań ani analiz dotyczących tego czy można rekomendować spanie w dostawce. AAP nie jest ani za ani przeciw z braku pogłębionej analizy tego tematu.

Dziecku nie powinno się umieszczać w łóżku takich przedmiotów jak poduszki, maskotki, przytulanki czy skóry owcze (nawet jak umieszcza się pod materacem!). Ochraniacze na materac, które mają zapobiegać zmoczeniu materaca powinny być cienkie i gładko przylegać do materaca.

Wszystkie przedmioty, które mogą stwarzać zagrożenie powinny być usunięte z okolic łóżeczka dziecka m.in., wiszące sznurki, elektryczne przewody, sznurki do rolet czy zasłon.

Foteliki samochodowe, bujaczki, wózki, nosidła i chusty nie są rekomendowane, jako rutynowe miejsce snu dziecka, szczególnie w przypadku małych niemowląt. W przypadku chust i nosideł ważne jest żeby buzia dziecka znajdowała się powyżej tkaniny, była widoczna a usta i nos były odsłonięte.  Zalecenia podkreślają, żeby dziecko, które zaśnie w którymś z nich przenieść na płaską powierzchnię bezpieczną wg wytycznych. Mam tutaj trochę wątpliwości, co do dzieci „nieodkładalnych” HNB takich, które zawsze chcą być noszone i potrzebują więcej bliskości. Wiem jednak i akceptuję fakt, że zalecenia opierają się na badaniach naukowych, a takich na temat noszenia nie ma i pewnie długo nie będzie, bo temat jest bardzo wymagający do zbadania.

Amerykańska akademia pediatrii rekomenduje karmienie piersią, jako działanie zmniejszające ryzyko SIDS. Wyłączne karmienie piersią lub odciągniętym mlekiem matki (nie sztucznym) zalecane jest przez pierwsze 6 miesięcy życia. Ochronne działanie karmienia piersią w sferze SIDS rośnie wraz z wyłącznością tego karmienia. Istotne jest żeby powiedzieć, o co chodzi z ta wyłącznością.

Jest to kwestia bardzo kontrowersyjna, bo wiele osób nie wie, co to jest wyłączne karmienie piersią przez pół roku i tłumaczy je błędnie, jako karmienie piersią tylko pól roku

Wyłączne karmienie piersią oznacza, że dziecko nie dostaje do jedzenia ani picia nic innego oprócz mleka matki. Wyłączne karmienie piersią NIE oznacza, że należy karmić wyłącznie w danym przedziale czasu.

Tak, więc wyłączne karmienie piersią oznacza ze dieta dziecka składa się tylko z mleka matki. Im dłużej trwa to wyłączne karmienie piersią, (czyli do ok. 6 miesiąca życia) tym mniejsze ryzyko SIDS. 

Rekomenduje się żeby dzieci spały w pokoju rodziców w jak największej bliskości, ale na osobnej powierzchni. Stanowisko ws. co-sleepingu nie zmieniło się, ale jednak liberalizuje się i mam taką nadzieję, że nadal będzie szło w tym kierunku. No, więc AAP zaleca odkładanie na osobną powierzchnię, co najmniej do ukończenia przez dziecko 6 miesiąca życia, a najlepiej roku. Takie postępowanie wg zaleceń zmniejsza ryzyko śmierci na skutek SIDS o 50%.

Nie ma żadnych, wg zaleceń, naukowych badan czy dowodów na to żeby AAP mogła rekomendować czy odradzać urządzenia do bezpiecznego, co sleepingu. 

Alee….

AAP zauważyła, że karmienie na sofie, czy fotelu i zaśniecie na nim matki w trakcie tego karmienia stwarza ryzyko. Bezpieczniej jest, jeżeli dziecko będzie karmione na dobrze przystosowanym łóżku rodzica.

O co chodzi?

O to ze pozostanie w stanie czuwania w trakcie stopięćdziesiątegopiątego karmienia jest krótko mówiąc średnio realne. Bezpieczniej jak mama karmi w swoim łóżku, bo jest ono bezpieczniejsze niż kanapa czy fotel. Łóżko powinno zapewniać warunki, jakie wyszczególnione są, jako bezpieczne. Pisałam o nich w poprzednim wpisie ³.

AAP zaleca żeby jak tylko rodzic się obudzi, jeżeli przyśnie w trakcie karmienia, to odłożył dziecko z powrotem na osobną powierzchnię. Jednocześnie przytacza informacje, że ryzyko SIDS wzrasta w czasie dzielenia z rodzicami łóżka u dzieci młodszych niż 4 miesiące, nawet jak są one karmione piersią.

Ryzyko dzielenia łóżka z dzieckiem wzrasta, kiedy:

• Dziecko jest młodsze niż 4 miesiące
• Osoba śpiąca z dzieckiem to palacz
• Osoba dorosła jest pod wpływem leków, narkotyków, alkoholu lub w jakikolwiek inny sposób jej ocena sytuacji i zdolność opieki nad dzieckiem są zaburzone.
• Sen odbywa się na miękkim łóżku, sofie, kanapie, łóżku wodnym, fotelu starym materacu
• W łóżku znajdują się – poduszki, koce, jaśki i inne elementy

AAP zaleca żeby wszystkie luźne i miękkie elementy, sznureczki, poduszeczki itp. nie znajdowały się w łóżeczku dziecka. Preferuje się śpiworki niż kocyki czy kołderki.  Redukuje to ryzyko zasłonięcia twarzy

Ochraniacze na łóżeczka są niepolecane, bo zwiększają ryzyko SIDS oraz uduszenia. Ochraniacze miały funkcje ochronną pod kątem utykania główki miedzy szczebelkami – w tej chwili to ryzyko jest mniejsze, bo łóżeczka są lepiej zaprojektowane i maja mniejsze odstępy miedzy szczebelkami.

 AAP zaleca rozważenie podawania smoczka do drzemki i spania, ale tylko, kiedy dziecko tego nie odmawia. Nie powinno się też wpychać dziecku smoka do buzi jak wypadnie on w trakcie snu. Do smoczka nie powinny być przyczepione żadne przedmioty: sznurki, linki ani zaczepki. Poduszki czy kocyki nie powinny robić za smoczek. Smoczek można dziecku dać, kiedy karmienie piersią jest już ustabilizowane. Dzieciom karmionym sztucznie w dowolnym momencie.

Więcej o smoczku pisałam w jednym z wpisów ⁴

To, że należy unikać ekspozycji dziecka na dym papierosowy to wiecie – już o tym pisałam, że nie można spać z dzieckiem „po papierosku”, bo nie tylko samo palenie jest czynnikiem ryzyka, ale i tzw. oddech palacza, dym i substancje smoliste na ubraniu, na włosach i skórze. Więcej we wpisach na blogu. ⁵. Wpis o papierosach niebawem doczeka się aktualizacji.

Picie alkoholu w ciąży i po niej zwiększa także ryzyko śmierci łóżeczkowej. O alkoholu w czasie laktacji napisałam już jeden wpis, teraz czeka następny w kolejce ⁶.

AAP zaleca unikanie przegrzewania dzieci i zasłaniania dziecięcej główki. Istotne jest to, że nie istnieje taka graniczna temperatura, która może powodować przegrzanie – trzeba dbać o nieprzegrzanie troszkę na czuja i z intuicją. Nie więcej niż jedna warstwa więcej ubrania niż rodzic i zdecydowanie rozdziewanie jak dziecko się poci lub ma gorącą klatkę piersiową.

Matki w ciąży powinny być pod opieką lekarza a dzieci powinny być zaszczepione zgodnie z kalendarzem szczepień.

Akademia odradza stosowanie komercyjnych urządzeń, które mają potencjalnie zmniejszać ryzyko SIDS takich jak urządzenia pozycjonujące dziecko, urządzenia instalowane w łóżku rodziców i tym podobne wynalazki. Żadne tych urządzeń nie ma naukowo przedstawionych „papierów” na to, że ich stosowanie może redukować ryzyko SIDS. Monitory krążenia także wg badan nie zmniejszają ryzyka SIDS. Zalecane jest kontrolowane przebywanie dziecka na brzuszku, w trakcie okresów aktywności, ale nie w trakcie snu.

Spowijanie wg AAP nie zmniejsza ryzyka SIDS. AAP zauważa, że istnieje wręcz ryzyko, jeżeli spowijane dziecko przekręci się na brzuszek lub jest w takiej pozycji położone.

Przedstawiciele służby zdrowia powinni informować o czynnikach ryzyka SIDS i zasadach bezpiecznego snu. Media oraz producenci akcesoriów dla dzieci powinni rzetelnie przekazywać informacje na temat bezpiecznego snu dzieci.

AAP będzie kontynuowała kampanię bezpiecznego snu i nadal badała ten istotny temat.

Podsumowując:

AAP w końcu zauważyła niebezpieczeństwo związane z zaśnięciem na fotelu lub kanapie w trakcie karmienia dziecka. Rekomendacje zostały tutaj poluzowane i na szczęście na korzyść matek karmiących naturalnie.

Nadal częściowo podtrzymuję moją opinię, którą wyraziłam we wcześniejszym wpisie ⁷, ale przyznaję, że skłaniam się ku zaleceniom AAP, jako, że naprawdę jest postęp. Nowe wytyczne nie biorą jednak pod uwagę żadnej wiedzy m.in.  Profesora Jamesa J. McKenna ⁸ (to taki człowiek, który jest wiodącym ekspertem od co-sleepinegu). Ciekawe, jaki jest ku temu powód. Mam nadzieję, że zgodnie z zapowiedzią AAP będzie dalej analizowała bezpieczeństwo snu dziecka a szczególnie kwestię współspania z dzieckiem i bezpieczeństwa co-sleepingu.

Wpis nie stanowi porady medycznej ani nie jest zaleceniem. Wpis ma charakter jedynie informacyjny, W razie wątpliwości skonsultuj się ze specjalistą. 

1. ź: SIDS and Other Sleep-Related Infant Deaths: Updated 2016 Recommendations for a Safe Infant Sleeping Environment TASK FORCE ON SUDDEN INFANT DEATH SYNDROME Published Online (date) October 24, 2016; doi: 10.1542/peds.2016-2938
2.  https://www.hafija.pl/2014/12/spanie-z-dzieckiem-i-sids-najnowsze-badania-i-analizy.html 
3. https://www.hafija.pl/2014/12/spanie-z-dzieckiem-i-sids-najnowsze-badania-i-analizy.html
4. https://www.hafija.pl/2015/01/piers-kciuk-i-smoczek-czyli-swieta-trojca-ssania.html
5. https://www.hafija.pl/2012/02/jak-spieprzyc-karmienie-piersia-czyli-o-papierosach-i-paleniu-w-okresie-laktacji.html
6. https://www.hafija.pl/2013/08/karmienie-piersia-i-alkohol.html
7. https://www.hafija.pl/2014/12/spanie-z-dzieckiem-i-sids-najnowsze-badania-i-analizy.html
8.  https://cosleeping.nd.edu/mckenna-biography/list-of-publications/