Karmienie piersią po uszkodzeniu rdzenia kręgowego

Czy w przypadku, kiedy mama jest osobą z niepełnosprawnością po uszkodzeniu rdzenia kręgowego, to karmienie piersią jest możliwe? Dzisiaj postaram się odpowiedzieć na to pytanie.

Na świecie na około milion osób 24 doznają urazów rdzenia kręgowego (urazowych i nieurazowych). Oznacza to, że w Polsce możemy mieć około 800-900 nowych przypadków rocznie. Z tej puli 1/4 stanowią kobiety. ¹

Chociaż uszkodzenie rdzenia kręgowego wpływa na jakość życia seksualnego człowieka, to wiele kobiet po takim urazie zostaje matkami i prowadzi udane życie intymne. Zwykle płodność kobiet nie zmienia się po uszkodzeniu rdzenia, jednak rodzicielstwo, ciąża, poród, połóg i karmienie piersią są dla kobiet z niepełnosprawnością wyzwaniem

.Kręgosłup składa się z kręgów, a kręgi te przypisane są do grup w zależności od ich położenia. Dzielimy więc je na kręgi szyjne, kręgi klatki piersiowej, lędźwiowe i krzyżowe. Ponumerowane są one następująco:

• Szyjne od C1 do C7
• Klatki piersiowej od T1 do T12
• Lędźwiowe od L1 do L5
• Krzyżowe od S1 do S5

Karmienie piersią

Jeżeli mówimy o laktacji, to wysokość uszkodzenia rdzenia kręgowego może mieć znaczenie w kontekście karmienia piersią.

Gałęzie skórne nerwów międzyżebrowych od drugiego do szóstego unerwiają pierś i skórę. Czwarty nerw międzyżebrowy oraz gałęzie nerwów trzeciego i piątego unerwiają brodawkę sutkową i otoczkę.

Czwarty nerw międzyżebrowy w miarę zbliżania się do otoczki dzieli się na pięć gałęzi.

Ssanie przez niemowlę jest odbierane przez włókna aferentne na brodawce i włókna te należą do trzeciego, czwartego i piątego nerwu międzyżebrowego, skąd kierowane są do rdzenia kręgowego i dalej do mózgu.

Uszkodzenie piersiowych nerwów międzyżebrowych na poziomie T6 lub wyżej

może hamować sygnały nerwowe a to powodować może zaburzenia uwalniania prolaktyny i produkcji mleka.

Dodatkowo urazy powyżej T6 skutkują brakiem adekwatnej odpowiedzi ze strony układu współczulnego, co upośledza skurcz komórek wrażliwych na oksytocynę w tkance piersi, kluczowy dla wypływu mleka

Poważnym powikłaniem w przypadku uszkodzenia rdzenia kręgowego jest dysrefleksja autonomiczna spowodowana nadmierną reakcję układu współczulnego na bodziec.

Badania pokazują, że nawet połowa mam karmiących piersią, które doznały uszkodzenia powyżej T6 zgłaszały epizody dysrefleksji. Może ją wywołać np. ssanie piersi, ugryzienie, stan zapalny piersi, nawał.

Jest to ważny czynnik wpływający na decyzję o karmieniu, ponieważ dysrefleksja może w przypadku braku leczenia prowadzić do drgawek, udaru, a nawet do zgonu.

Objawami dysrefleksji są:

• Nadmierna potliwość
• Niepokój
• Powolne tętno
• Zaburzenia widzenia
• Gęsia skórka na dolnej części ciała
• Problemy z oddychaniem
• Zatkany nos
• Pulsujący ból głowy
• Zaczerwienienie twarzy
• Nudności
• Zimna skóra poniżej uszkodzenia
• Utrata przytomności

Kobiety, które mają uszkodzony kręgosłup w części górnej, rzadziej karmią piersią wyłącznie przez pierwsze 6 miesięcy życia.

Mamy z uszkodzonym rdzeniem kręgowym, w badaniach deklarowały, że nie otrzymują wiedzy ani wsparcia w karmieniu piersią. Nie otrzymują wiedzy o potencjalnych trudnościach oraz o tym czy w ogóle mogą podjąć karmienie piersią.

Niektóre mamy są wręcz do karmienia zniechęcane.

Nie wszytskie mamy będą mogły karmić piersią po urazie, ale powinny mieć zapewnioną pełną edukację, wiedzę i wsparcie.

Wsparcie powinno uwzględniać potrzeby dziecka, mamy i zapewnić ewaluacje wpływu karmienia na mamę pod kątem jej niepełnosprawności oraz korzyści jakie mama i dziecko odnoszą z karmienia piersią.

Oprócz standardowych trudności z karmieniem piersią takich jak bolesne karmienia, stany zapalne, obawy o ilość mleka mamy, które doznały uszkodzenia rdzenia kręgowego mają dodatkowe wyzwania: trudności z pozycjonowaniem, dysrefleksję autonomiczną i problemy z ilością mleka generowaną uszkodzeniem nerwów.

Im wyżej i im bardziej skomplikowane jest uszkodzenie rdzenia kręgowego tym większe ryzyko trudności.

Mamy z niepełnosprawnościami mogą być w grupie wyższego ryzyka depresji poporodowej – powinna zostać im zapewniona empatyczna i wspierająca pomoc psychologiczna.

Problemy z motoryką wpływają także na problemy ze znalezieniem dogodnej pozycji do karmienia piersią.

Jednak wiele kobiet z powodzeniem karmi piersią dzieci mimo niepełnosprawności.

Podsumowanie

Kobiety z uszkodzonym rdzeniem kręgowym mogą mieć dzieci i mogą te dzieci karmić piersią, jeżeli się na to zdecydują.

Jeżeli uszkodzenie rdzenia znajduje się powyżej kręgu T6, to mogą pojawić się trudności z karmieniem piersią, ale nie muszą. Wiele kobiet z powodzeniem karmi piersią w pełni lub częściowo.

Szczególną uwagę należy jednak zwrócić na mogącą pojawić się autonomiczną dysrefleksję, która może stanowić zagrożenie dla życia mamy. ²

1. Lu, Y., Shang, Z., Zhang, W. et al. Global incidence and characteristics of spinal cord injury since 2000–2021: a systematic review and meta-analysis. BMC Med 22, 285 (2024). https://doi.org/10.1186/s12916-024-03514-9
2. ź: Krassioukov A, Elliott S, Hocaloski S, Krassioukova-Enns O, Hodge K, Gillespie S, Caves S, Thorson T, Alford L, Basso M, McCracken L, Lee A, Anderson K, Andretta E, Chhabra HS, Hultling C, Rapidi CA, Sorensen FB, Zobina I, Theron F, Kessler A, Courtois F, Berri M. Breastfeeding Following Spinal Cord Injury: Consumer Guide for Mothers. Top Spinal Cord Inj Rehabil. 2024 Spring;30(2):54-64. doi: 10.46292/sci23-00080. Epub 2024 May 23. PMID: 38799608; PMCID: PMC11123608.

   Breastfeeding Following Spinal Cord Injury: A Descriptive Population StudyElaine Carson, Claire Mazzia, and Anne Berndl Breastfeeding Medicine 2025 20:11, 827-830

   Krassioukov A, Elliott S, Hocaloski S, Krassioukova-Enns O, Hodge K, Gillespie S, Caves S, Thorson T, Alford L, Basso M, McCracken L, Lee A, Anderson K, Andretta E, Chhabra HS, Hultling C, Rapidi CA, Sørensen FB, Zobina I, Theron F, Kessler A, Courtois F, Berri M. Motherhood after Spinal Cord Injury: Breastfeeding, Autonomic Dysreflexia, and Psychosocial Health: Clinical Practice Guidelines. Top Spinal Cord Inj Rehabil. 2024 Spring;30(2):9-36. doi: 10.46292/sci23-00079. Epub 2024 May 23. PMID: 38799607; PMCID: PMC11123609.

   Krassioukov A, Lee AHX, Elliott S, Thorson T, Agon-Chen N, Naicker G, Querée M, Eng J; SCIRE Team. Breastfeeding After Spinal Cord Injury: A Systematic Review of Prevalence and Associated Complications. Top Spinal Cord Inj Rehabil. 2025 Winter;31(1):52-65. doi: 10.46292/sci24-00035. Epub 2025 Feb 14. PMID: 40008161; PMCID: PMC11848132..