Karmienie piersią i padaczka


Padaczka to choroba neurologiczna. Jej przyczyny często bywają nieuchwytne i nie są możliwe do jednoznacznego określenia. W Polsce ok. 400 tys. osób choruje na padaczkę1. Objawem padaczki są napady o różnym przebiegu. Mogą one być związane z utratą świadomości i kontroli nad własnym ciałem.

Padaczkę kontroluje się głównie farmakologicznie przy zastosowaniu leków zapobiegających wystąpieniu napadów. Dawkowanie i leczenie ustala lekarz prowadzący – neurolog. Często leczenie w celu opanowania napadów wymaga zastosowania więcej niż jednej substancji leczniczej.

Zdarzają się też przypadki padaczki lekoopornej i wtedy stosuje się leczenie chirurgiczne i specjalną dietę ketogenną.

Drgawki i ich kontrolowanie lekami jest zależne od tego, z jakim rodzajem ataku mamy do czynienia. ILAE (International League Against Epilepsy) wprowadziło następujący podział ataków padaczkowych.

Drgawki podzielone są ze względu na źródło występowania, czyli to:

  • w którym punkcie mózgu się zaczynają
  • czy świadomość osoby doświadczającej ataku jest zachowana
  • czy napady drgawkowe obejmują inne objawy, takie jak zaburzenia motoryczne

Oraz na:

Drgawki o ogniskowym początku, które zaczynają się i dotyczą jedynie jednego obszaru w mózgu. Mogą nie wpływać na świadomość osoby, której dotyczą, lub częściowo wpływać. Czasem mogą zmieniać się w drgawki obustronne toniczno-kloniczne, obejmujące obie części mózgu.

Drgawki o uogólnionym początku, które zaczynają się i obejmują obie półkule mózgu. Należą do nich drgawki toniczno-kloniczne,  kloniczne, toniczne i atoniczne, miokloniczne, napady nieobecności, typowe i atypowe nieobecności.

Drgawki o nieznanym początku, co do których nie można być pewnym ani ustalić dokładnie, gdzie się zaczynają i jakiego obszaru mózgu dotyczą.

Kobiety cierpiące na epilepsję mogą karmić piersią2. Jest to zdrowe zarówno dla nich, jak i dla dziecka. Rekomenduje się karmienie zgodnie z wytycznymi WHO. Badania nie wykazują, że dzieci karmione piersią przez mamy z leczoną epilepsją mają problemy rozwojowe czy zdrowotne.

„Wszelkie niepożądane skutki dotyczące rozwoju dziecka, spowodowane ekspozycją na leki stosowane w padaczce w czasie laktacji, pozostają czysto teoretyczne, w przeciwieństwie do wielu dobrze udokumentowanych korzyści karmienie piersią.” 3

Jeżeli kobieta przyjmowała leki w ciąży, to już na etapie prenatalnym dziecko miało styczność z substancjami leczniczymi. Karmienie piersią może też być elementem powolnego „schodzenia” z leku niemowlęcia, które otrzymywało lek przez łożysko. U niektórych dzieci niekarmionych piersią można zaobserwować syndrom odstawienia od leku, a czasem nawet drgawki spowodowane nagłym odstawieniem4 5.

Zaleca się, żeby dzieci mam z padaczką zawsze były monitorowane pod kątem działań niepożądanych.

UWAGA: bezpieczeństwo stosowania niżej wymienionych leków w czasie laktacji może być zagwarantowane jedynie poprzez prawidłowe dobranie dawek leków i substancji czynnej przez specjalistę lekarza prowadzącego – neurologa i kontrolę stanu zdrowia matki i dziecka.

Substancje stosowane w czasie leczenia to:

Acetazolamid – uważany jest za bezpieczny w czasie karmienia piersią. W niskich ilościach pojawia się w mleku matki6.

Karbamazepina – uważana za bezpieczna w czasie karmienia piersią. Przenika do mleka kobiecego (około 25% do 60% stężenia w osoczu). U niektórych dzieci wystąpiły działania niepożądane. Korzyści z jej stosowania muszą przewyższać ryzyko dla dziecka. Zaleca się monitorowanie stanu zdrowia dziecka7 8 9 10.

Klobazam – niekiedy uważany za przeciwwskazany w czasie laktacji. Koniecznie stosowany powinien być pod kontrolą lekarza. Przy stosowaniu tego leku nie należy spać z dzieckiem. Krótkie stosowanie może być bezpieczne, długie może powodować skutki uboczne u dziecka. Raczej rekomendowane stosowanie alternatywy11 12 13 14.

Klonazepam – WHO uważa ten lek za kompatybilny z karmieniem piersią. Nie powinno stosować się go u mam wcześniaków i noworodków. Nie powinno się spać z dzieckiem, przyjmując ten lek. Przy wysokich dawkach może powodować skutki ubocze. Wymagane monitorowanie dziecka15 16 17 18.

Eslicarbazepine acetale – prawdopodobnie kompatybilny z karmieniem piersią. Nie ma danych na temat skutków ubocznych jego stosowania19 20.

Etosuksymid – niektóre źródła mówią o wysokim ryzyku działań niepożądanych dla dziecka, inne o tym, że prawdopodobnie jest on kompatybilny z karmieniem piersią. Wskazane monitorowanie dziecka21 22 23 24.

Gabapentyna – uważana za kompatybilna z karmieniem piersią. Powinno się monitorować dziecko25 26 27 28.

Lakozamid – działanie w czasie laktacji na dziecko nie jest znane. Rekomenduje się stosowanie bezpieczniejszych zmienników29 30 31.

Lamotrygina – terapeutyczne poziomy stwierdzono w surowicy niemowląt (35–50% poziomu surowicy matki). Dzieci mam przyjmujących tę substancję powinny być uważnie monitorowane33 34 35.

Levetiracetam – uważany za lek niskiego ryzyka w czasie laktacji. Raczej nie powoduje skutków ubocznych u dzieci karmionych piersią. Istnieją doniesienia o możliwości wpływu negatywnego na produkcję mleka36 37 38 39.

Nitrazepam – niskie dawki mogą być kompatybilne z karmieniem piersią. Nie powinno się spać z dzieckiem po zażyciu tego leku40.

Okskarbazepina – w mleku pojawia się w niskiej, nieznaczącej ilości, uważana jest za lek niskiego ryzyka i nie powinna dawać skutków ubocznych. Powinno się monitorować dziecko41 42 43 44.

Perampanel – lek nie do końca poznany w kontekście laktacji. Może pojawiać się w mleku w wysokich stężeniach. Powinno stosować się alternatywę45 46.

Piracetam – lek o niskiej skuteczności terapeutycznej, niepoznany w kontekście laktacji, powinno się stosować inne alternatywy47.

Fenobarbital – przenikanie tego leku do mleka jest różne. Mogą pojawić się skutki uboczne. Jest to lek niepolecany w laktacji. Niekiedy uważany jest za lek kompatybilny, ale ze względu na ryzyko akumulacji raczej wybierać należy alternatywę48 49 50 51.

Fenytoina  –  do mleka wydziela się w nieznaczących ilościach, uważa się ją za lek niskiego ryzyka. Wymaga monitorowania dziecka52 53 54 55.

Pregabalina – prawdopodobnie bezpieczna, wydziela się do mleka w nieznaczących ilościach, istnieją bezpieczniejsze zamienniki. Powinno się monitorować dziecko56 57 58 59.

Prymidon – wydziela się do mleka w znacznych ilościach. Wymaga ścisłego monitorowania niemowlęcia. Uważany jest niekiedy za kompatybilny z laktacją, ale może się akumulować, więc raczej polecana jest alternatywa60 61 62 63.

Rufinamid – brak szczegółowych informacji na temat jego stosowania w laktacji. Raczej powinno się stosować alternatywę64 65.

Kwas walproinowy  – uważany za lek bardzo niskiego ryzyka, w mleku pojawia się w nieznaczących ilościach, uważany za kompatybilny z karmieniem piersią66 67 68 69.

Tiagabina – nie do końca poznane działanie w czasie karmienia piersią. Poleca się wybranie bezpieczniejszych alternatyw70 71 72.

Topiramat – lek uważany za bezpieczny w laktacji, wydziela się do mleka w ilościach niewielkich. Powinno się monitorować dziecko73 74 75 76.

Wigabatryna – uważany za bezpieczny w czasie laktacji. Wydziela się do mleka w nieznaczących ilościach. Nie powinna dawać skutków ubocznych u dziecka. Powinno się monitorować dziecko77 78 79 80.

Zonisamid – wydziela się do mleka w znaczących ilościach. Nie odnotowane skutków ubocznych stosowania leku, ale też nie poleca się go i zaleca rozważenie innej alternatywy. Powinno się monitorować dziecko81 82 83 84 85 86.

Kilka uwag organizacyjnych

Wiele mam cierpiących na epilepsję obawia się o to, jak poradzi sobie z maluszkiem. To zrozumiałe. Napadów nie kontrolujemy i lęk, że coś się stanie dziecku, jest naturalny.

Nagłe zmiany hormonalne po porodzie, zmęczenie, osłabienie mogą nasilać objawy tej choroby. Dobrze jest mieć przez pierwsze tygodnie kogoś obok, kto będzie z nami przebywał, i dbać o swój wypoczynek.

Raczej nie powinno się nosić dziecka tylko na rękach. Raczej używaj chusty lub nosidła, możesz też w domu wozić dziecko w wózku, jeżeli obawiasz się o upadek.  Nie noś dziecka do kuchni ani nie gotuj z dzieckiem na ręku.

Nie karm dziecka na stojąco, usiądź w wygodnym i bezpiecznym miejscu, np. na łóżku albo na podłodze. Dzieci starsze, które sadzasz w wysokim foteliku do karmienia, zawsze dobrze przypinaj pasami bezpieczeństwa. Myj dziecko nie bezpośrednio w wannie, raczej wilgotnym ręcznikiem na macie. Możesz nawet mieć specjalny materacyk rozkładany na podłodze. Na takim materacyku na podłodze zmieniaj też dziecku pieluszki i przebieraj. Jak najszybciej obniż poziom łóżeczka dziecka na niższy. Możesz mieć dziecko na niskim poziomie od samego początku.

Dobrze zabezpieczaj elementy potencjalnie niebezpieczne, np. gniazdka, kable na ziemi, ostre przedmioty.

Na koniec parę słów od moich czytelniczek, które zmagają się z padaczką.

„W padaczce mama nie może zapominać o swoim zdrowiu przy maluchu – od jej zdrowia zależy zdrowie dziecka, więc warto podkreślić wagę systematyczności snu (wiem, trudno o to, ale to w dużym stopniu przyczynia się do wystąpienia napadu), regularności przyjmowania leku, higieny życia, czyli unikania prowokatorów napadów, regularności badań EEG.

U mnie zmęczenie sprowokowało wystąpienie krótkich tzw. małych napadów dwusekundowych. Taki napad nie powinien być groźny ani dla mamy, ani dziecka, ale już w trakcie czterosekundowego napadu mamie może wypaść dziecko z rąk”.

Martyna, mama Mai

„Epileptyczka może karmić piersią, tylko musi skonsultować się ze swoim lekarzem (a jeżeli ten nie wie, poszukać innego), pamiętać o zwiększonym zapotrzebowaniu na kwas foliowy w ciąży i nic tylko cieszyć się tymi wspaniałymi chwilami, bo szybko lecą :)”.

Olga

korekta: AD VERBA

  1. https://neurologia.mp.pl/choroby/146293,padaczka
  2. Gooneratne IK, Wimalaratna S. Update on management of epilepsy in women for the non-neurologist. Postgrad Med J. 2016 Sep;92(1091):554-9. doi: 10.1136/postgradmedj-2016-134191. Epub 2016 Jul 13. Review. PubMed PMID:27412920.
  3. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  4. https://www.epilepsy.com/living-epilepsy/women/epilepsy-and-pregnancy/breastfeeding
  5. https://www.epilepsysociety.org.uk/breastfeeding-and-epilepsy#.WzDLuqczbDc
  6. https://www.drugs.com/pregnancy/acetazolamide.html
  7. https://www.drugs.com/pregnancy/carbamazepine.html
  8. http://www.e-lactancia.org
  9. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  10. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  11. https://www.drugs.com/pregnancy/clobazam.html
  12. http://www.e-lactancia.org
  13. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  14. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  15. https://www.drugs.com/pregnancy/clonazepam.html
  16. http://www.e-lactancia.org
  17. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  18. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  19. https://www.drugs.com/pregnancy/eslicarbazepine.html
  20. http://www.e-lactancia.org
  21.  https://www.drugs.com/pregnancy/ethosuximide.html
  22. http://www.e-lactancia.org
  23. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  24. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  25. https://www.drugs.com/pregnancy/gabapentin.html
  26. http://www.e-lactancia.org
  27. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  28. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  29.  https://www.drugs.com/pregnancy/lacosamide.html
  30. http://www.e-lactancia.org
  31. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  32. 32 http://www.e-lactancia.org
  33. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  34. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  35. https://www.drugs.com/pregnancy/levetiracetam.html
  36. http://www.e-lactancia.org
  37. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  38. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  39. http://www.e-lactancia.org
  40. https://www.drugs.com/pregnancy/oxcarbazepine.html
  41. http://www.e-lactancia.org
  42. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  43. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  44. https://www.drugs.com/pregnancy/perampanel.html
  45. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  46. http://www.e-lactancia.org
  47. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  48. https://www.drugs.com/pregnancy/phenobarbital.html
  49. http://www.e-lactancia.org
  50. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  51. https://www.drugs.com/pregnancy/phenytoin.html
  52. http://www.e-lactancia.org
  53. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  54. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  55. https://www.drugs.com/pregnancy/pregabalin.html
  56. http://www.e-lactancia.org
  57. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  58. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  59. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  60. https://www.drugs.com/pregnancy/primidone.html
  61. http://www.e-lactancia.org
  62. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  63. https://www.drugs.com/pregnancy/rufinamide.html
  64. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  65. https://www.drugs.com/pregnancy/valproic-acid.html
  66. http://www.e-lactancia.org
  67. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  68. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  69. https://www.drugs.com/pregnancy/tiagabine.html
  70. http://www.e-lactancia.org
  71. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  72. https://www.drugs.com/pregnancy/topiramate.html
  73. http://www.e-lactancia.org
  74. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  75. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  76. https://www.drugs.com/pregnancy/vigabatrin.html
  77. http://www.e-lactancia.org
  78. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  79. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
  80. https://www.drugs.com/pregnancy/zonisamide.html
  81. http://www.e-lactancia.org
  82. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  83. http://www.e-lactancia.org
  84. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29487964
  85. Veiby G, Bjørk M, Engelsen BA, Gilhus NE. Epilepsy and recommendations for breastfeeding. Seizure. 2015 May;28:57-65. doi: 10.1016/j.seizure.2015.02.013. Epub 2015 Mar 16. Review. PubMed PMID: 25837494.
Hafija

Nazywam się Agata. Hafija.pl to najlepszy mainstreamowy blog o karmieniu piersią.

6 komentarzy

  • Alicja
    4 lipca 2018 at 12:24

    Dziękuję za dogłębny i rzetelny artykuł! Sama przyjmowałam lamotryginę w trakcie karmienia. Pani neurolog stwierdziła, że korzyści dla dziecka wynikające z przyjmowania mleka matki przewyższają ewentualne skutki uboczne.

  • Michalina
    11 lipca 2018 at 11:28

    Na szczęście nie dotyczy mnie ten problem, ale cieszę się, że jest w sieci miejsce, gdzie można znaleźć tak obszerne kompendium wiedzy na temat epilepsji. Podziwiam też do ilu źródeł się odwołujesz, ogromny szacun!

  • Kamila
    13 lipca 2018 at 14:26

    Hafija, pomagasz wielu kobietom i przedstawiasz fakty j dowody naukowe w prosty i rzeczowy sposób, a tu nagle pojawia się taki artykuł
    http://pediatrics.aappublications.org/content/137/4/e20154154
    i próbuje wiele ważnych rzeczy odwrócić do góry nogami :-/

    • Hafija
      19 lipca 2018 at 11:38

      Tojest artykuł sprzed dwóch lat…

  • Anonim
    1 sierpnia 2018 at 00:01

    Hafijo.
    Jesteś cudowna.
    Dziś zaczyna się tydzień karmienia piersią, jestem położna rodzinną, jutro mam pierwsze spotkanie przed porodem z mamą chora na epilepsje.
    Wiedziałam, że tu znajdę cenne źródło informacji, żeby ją wesprzeć merytorycznie i poszerzyć swoją wiedzę.
    Serdeczne dzięki

  • Patrycja
    20 kwietnia 2020 at 11:24

    Jestem w trakcie karmienia piersią (7 miesiąc ). Przyjmuje lamotryginę i levetiracetam. Na początku miałam mnóstwo obaw i byłam pewna, że będę karmić mlekiem modyfikowanym. Zachęcona w szpitalu rozpoczęłam karmienie mieszane, a po 3 miesiącach udało się przejść na wyłączne karmienie piersią 🙂 Od początku z uwagą przyglądałam się dziecku i często konsultowałam obawy z lekarzem. Ale mała rozwija się świetnie 🙂

skomentuj

Bezpłatne tapety

Bezpłatne e-booki