Nadczynność i niedoczynność tarczycy u kobiet karmiących piersią


Nadczynność i niedoczynność tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy – są to przypadłości które wpływają na jakość życia, rodzicielstwa i mogą wpływać na karmienie piersią. Nie można zaniedbywać tarczycy i po ciąży zawsze warto ją zbadać1.

Tarczyca produkuje hormony: tyroksynę (T4) i trijodotyroninę (T3) regulujące metabolizm człowieka, produkcję energii, oraz wzrost i rozwój poznawczy u dzieci. Odpowiadają one także za prawidłowe różnicowanie tkanek ciała.

Niedoczynność tarczycy może dawać po porodzie takie objawy jak:

  • przemęczenie
  • zwiększenie masy ciała
  • obniżenie nastroju
  • problemy z miesiączką (brak lub szybki i obfity powrót do miesiączkowania)
  • utrata włosów
  • zaparcia
  • problemy skórne – przesuszenie
  • problemy z produkcją mleka

Ponieważ hormony tarczycy są związane z prawidłowym rozwojem piersi, a ich poziom wpływa na produkcję mleka, to kiedy tych hormonów T4 i T3 jest za mało, to produkcja może być niewystarczająca. Ponadto organizm u którego jest za niski poziom tych hormonów może nie dawać odpowiedniej odpowiedzi oksytocyny na karmienie piersią.

Nadczynność tarczycy może powodować:

  • zmęczenie
  • lęki
  • drżenie rąk
  • kołatanie serca
  • potliwość
  • utratę wagi
  • zwiększone tętno
  • rozwolnienia
  • brak lub skąpe menstruacje
  • problemy z produkcją mleka

Nadczynność tarczycy może powodować wczesne pojawienie się mleka, ale też może powodować zaburzenia oksytocyny i prolaktyny. Niektóre mamy przy nadczynności zgłaszają dużą nadprodukcję mleka, a inne mają problem z nieadekwatnym odruchem wypływu pokarmu. Może to powodować zaróno nadprodukcję jak i nieodpowiedni poziom pobierania pokarmu przez dziecko i małe przyrosty czy trudności z laktacją.

Poporodowe zapalenie tarczycy2 3 dotyka ok. 5-10% kobiet. Może manifestować się początkowo fazą nadczynności a następnie niedoczynności tarczycy.  Ok. 1/3 osób dotkniętych zapaleniem będzie przejawiała tylko jedną fazę czyli albo nadczynności albo niedoczynności, a 1/3 obie. Ponieważ faza pierwsza daje objawy zwykle łagodne, które często w ogóle kojarzą się z początkami rodzicielstwa (patrz na listę powyżej) to często dopiero faza druga czyli niedoczynności jest zauważana.

Faza pierwsza trwa mniej więcej od 1 do 4 miesiąca (najczęściej pojawia się po 6 tygodniu, a czasem trwa do 10 miesiąca), a po czwartym miesiącu wchodzi faza druga i może trwać do 18 miesiąca po porodzie. Faza niedoczynności może powodować zaburzenia pamięci i koncentracji, ospałość i zmęczenie oraz objawy depresji. Niektóre kobiety odczuwają problem z produkcją pokarmu.

To o czym warto wiedzieć, to że przy niedoczynności tarczycy można mieć problemy z zajściem w ciążę i powrotem płodności.

Większość kobiet wyzdrowieje ale ok. 3,5% mam nadal będzie miało niedoczynność tarczycy, a nawet i 25-30% będzie zagrożone rozwojem trwałej choroby tarczycy w późniejszym życiu. Dlatego tak istotne jest leczenie tarczycy oraz jej badanie po ciąży. Od 20% do 70% mam, które miały problem z zapaleniem tarczycy po ciąży, będzie miało go również po kolejnej.

Czynnikami ryzyka są:

  • cukrzyca i inne autoimmunologiczne choroby
  • historia zaburzeń tarczycy w rodzinie
  • wcześniejsze zachorowanie na zapalenie

W czasie zapalenia poporodowego lekarz powinien prowadzić stałą opiekę nad pacjentką i bacznie przyglądać się rozwojowi choroby. Niektóre kobiety nie wymagają leczenia, inne tak. Ważna jest tu także kwestia produkcji pokarmu.

Zarówno w przypadku nadczynności jak i niedoczynności można leczyć tarczycę w czasie laktacji. W niektórych przypadkach będzie to wymagało dostosowania dawki i czasu karmienia do leków i dziecka.

Nadczynność leczy się substancjami m.in.:

  • Tiamazolem4 – uważany jest za kompatybilny z karmieniem piersią
  • Propylotiouracylem – uważany jest za kompatybilny z karmieniem piersią
  • propranololem – uważany jest za kompatybilny z laktacją

Przyjmowanie i dawkowanie tych leków oraz czas zazywiania należy skonsultować z lekarzem prowadzącym.  Propylotiouracyl i Tiamazol stanowią substancje pierwszego wyboru.

Niedoczynność tarczycy leczy się przyjmując hormony tarczycy. Jest to:

Lewotyroksyna5 – jest ona kompatybilna z karmieniem piersią. Dawkę należy ustalić z lekarzem . Należy też kontrolować poziom hormonów u dziecka.

W diagnostyce zaburzeń tarczycy może być wykonywane badani obrazowe USG, biopsja lub scyntygrafia. O ile USG i biopsja są badaniami kompatybilnymi z karmieniem piersią, to scyntygrafia już nie zawsze. Scyntygrafia jest jednym z badań, które może wymagać nawet kilkunastu tygodni przerwy w karmieniu piersią lub zakończenia laktacji6, 7, 8, 9, 10.

Scyntygrafię najczęściej wykonuje się przy wykorzystaniu  Jod 131 oraz Jod 123 i Technet 99m.  Jod 123, Technet 99m używane są w diagnostyce, jod 131 w leczeniu.

Bo zastosowaniu Jodu 131 w dawce 0.01 MBq (0.004 mCi) i większej, dziecka nie można karmić piersią. Laktacja powinna być zahamowana ok. 4 tygodni przed zastosowaniem. Po jego zastosowaniu zwykle zachodzi potrzeba ograniczenia kontaktu bliskiego z dzieckiem w zależności od dawki i czasu i jest to między: 15 to 27 dni po leczeniu nadczynności tarczycy, 16 do 24 dni po usunięciu raka tarczycy i 4-5 dni po terapii usunięcia tarczycy. 

Po zastosowaniu Jodu 123 karmienie należy przerwać wg niektórych źródeł na ponad 3 tygodnie lub więcej wg. innych na 4-5 dni. Najbezpieczniej jest zbadać mleko w placówce zajmującej się badaniami tarczycy. Mleko w czasie przerwy należy odciągać i wylewać specjalnie do tego przeznaczonym sprzętem. Po zastosowaniu Jodu 123 w dawce mniejszej niż 400 MBq w diagnostyce tarczycy oddzielenie od dziecka nie musi być konieczne.

Po zastosowaniu Technet 99m karmienie piersią należy czasowo przerwać. Mleko w czasie przerwy należy skrupulatnie odciągać i wylewać albo przechowywać przez okres obliczony przez specjalistę na podstawie zastosowanej substancji i dawki. W czasie dwunastogodzinnej przerwy mleko należy odciągnąć co najmniej trzy razy.

Dawka Technet 99m Długość przerwy
1100 MBq (30 mCi) 24 h
440 MBq (12 mCi) 12 h
185 MBq (5 mCi) 4 h

Po badaniach obrazowych z zastosowaniem w/w lekarz może zalecić ci:

  • utrzymywanie większej odległości od innych osób
  • przyjmowanie dużej ilości płynów
  • nie przygotowywanie jedzenia dla siebie ani dla rodziny
  • spanie w osobnym łóżku
  • unikanie kontaktu z ciężarnymi i dziećmi

 

  1. http://www.biomedsearch.com/article/Breastfeeding-thyroid-disease-literature-review/299258847.html
  2. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/postpartum-thyroiditis/symptoms-causes/syc-20376675
  3. Keely EJ. Postpartum thyroiditis: an autoimmune thyroid disorder which predicts future thyroid health. Obstetric Medicine. 2011;4(1):7-11. doi:10.1258/om.2010.100041.
  4. http://farmaceuta-radzi.pl/tiamazol-i-karmienie-piersia/
  5. http://farmaceuta-radzi.pl/lewotyroksyna-i-karmienie-piersia/
  6. https://www.drugs.com/breastfeeding/sodium-iodide-i-131.html
  7. https://www.drugs.com/breastfeeding/sodium-pertechnetate-tc-99m.html
  8. https://www.drugs.com/breastfeeding/sodium-iodide-i-123.html
  9. https://www.acr.org/-/media/ACR/Files/Practice-Parameters/thy-scint.pdf
  10. Excretion of radionuclides in human breast milk after nuclear medicine examinations. Biokinetic and dosimetric data and recommendations on breastfeeding interruption.Leide-Svegborn S, Ahlgren L, Johansson L, Mattsson S.Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2016 May;43(5):808-21. doi: 10.1007/s00259-015-3286-0. Epub 2016 Jan 6.
Hafija

Nazywam się Agata. Hafija.pl to najlepszy mainstreamowy blog o karmieniu piersią.

9 komentarzy

  • Agnieszka
    28 maja 2018 at 20:15

    Czy jeśli hormony są wyregulowane z laktacja wszystko powinno być ok? Urodziłam prawie 10 miesięcy temu, lecze sie na niedoczynność. Mimo wyregulowanych hormonów laktacja nie działa tak jak powinna. Walczyłam przez 4 miesiące, a produkcja się nie zwiększała.

    • Hafija
      28 maja 2018 at 20:26

      Hej, może być problem nie z powodu tego że tarczyca, ale z takiego, że w czasie przed dobraniem leczenia powstały niedobory. Zdecydowanie bym jednak kontorlowała poziom leków bo być może nie do końca jest dobrze. POgadaj z endo swoim

  • Ala
    28 maja 2018 at 20:20

    A co z Euthyroxem? Czy karmienie piersią jest bezpieczne przy tym leku? Czy przy niedoczhnnosci tarczycy matki, należy kontrolować tarczyce dziecka ?

    • Hafija
      28 maja 2018 at 20:25

      Euthyrox zawiera lewotyroksynę i jest opisana ta substancja we wpisie

  • Basia
    28 maja 2018 at 20:34

    Przeszlam dwa poporodowe zapalenia tarczycy. Takie z faza nadczynnosci i niedoczynnosci. Najwazniejsze jest czeste kontrolowanie poziomu hormonów (nawet co 2 tygodnie badalam). Nigdy nie mialam problemow z niedoborem pokarmu. Takze problemy moga wystapic ale nie musza mimo szalejacych hormonow.

  • Danuta
    28 maja 2018 at 20:38

    Szczerze mówiąc to artykuł mało przydatny pobieżny i ogolnikowy, zero konkretów. Osoba z długoletnią chorobą tarczycy nie wyniesie nic z artykułu, tylko tyle że może mieć problem z laktacją, zbadać się po porodzie i dostosować dawkę. A co robić puki zmieniona dawka po porodzie zacznie działać a problemy są? Tego nie dowiemy się od endokrynologa tylko właśnie taki artykuł powinien to nakreślić. Mało o tym się mówi, kobiety z chorobami tarczycy są zdane na siebie i często wtedy laktacja się kończy bo przy chorobach tarczycy nawet intensywne pobudzanie laktacji mało co daje wiem bo sama miałam z tym problem a nigdzie nie ma konkretów nawet tu a myślałam że czegoś się dowiem.

    • Hafija
      28 maja 2018 at 20:41

      Nie jestem lekarzem i nie mogę zalecać leczenia mamom z problemami. Przy problemach z tarczycą laktacja może nie być ustabilizowana mimo szczerych chęci i pracy z laktatorem czy produktami na laktację. Wszystko jest bardzo indywidualne zależy od tego czy to nadczynność czy niedoczynność i na jakim poziomie.

  • Ania
    28 maja 2018 at 20:54

    Jesienią mam mieć operację usunięcia tarczycy ze wzgledu na wole guzowate (hormony do tej pory w normie, w ostatnim czasie zrobiła mi się nadczynność). Lekarz prowadzący powiedział, że do tego czasu mam przestać karmić. Czy to rzeczywiście konieczne? Synek w tej chwili ma 6 miesięcy.

    • Hafija
      28 maja 2018 at 21:05

      Ale co to za zabieg, jakie leki… itd

skomentuj

Pobierz darmowy e-book